766 KARPI DO STATYSTYKI


Prawie wszystkie karpie żyjące w naszych wodach pochodzą z zarybień lub są uciekinierami ze stawów hodowlanych. Tylko nieliczne trafiają do łowisk w młodym wieku i mają szansę nabrać zwyczajów ryby dzikiej zanim przekroczą wymiar ochronny.





Przeważnie wpuszcza się karpie wymiarowe, które bardzo szybko trafiają na wędkarskie haczyki. Stąd też łowienie karpi w Polsce odbywa się na dwa sposoby: albo wyławia się świeżo wpuszczoną rybę handlową (do dwóch kilogramów), albo poluje na „dzikie”, wyrośnięte okazy. Sądząc, że dla czytelników interesujące będzie statystyczne opracowanie tego drugiego nurtu, zebrałem dane o 766 karpiach przekraczających osiem kilogramów, złowionych w ciągu lat 1992 - 1998.

W JAKICH MIEJSCACH NALEŻY
SZUKAĆ DUŻEGO KARPIA
Z 657 karpi, dla których udało się ustalić miejsce połowu, aż 88% (577 ryb) złowiono w wodach stojących, a tylko 12% (80 ryb) w wodach bieżących. Spośród karpi złowionych w wodach stojących 32% pochodzi ze stawów, glinianek, starorzeczy i wyrobisk pożwirowych. Łącznie w tego typu zbiornikach złowiono 186 ryb. Prawie dokładnie tyle samo (188 sztuk) wyłowiono z zalewów. Najwięcej okazów pochodzi z Sulejowa (26 sztuk), Rybnika (20) i zalewu Szałe na Trojanówce koło Kalisza (17). Z jezior pochodzi 148 karpi (26%). Najwięcej ich złowiono w Jeziorze Białym koło Szczecinka (12 sztuk) i w Jeziorze Leśnym koło Murowanej Gośliny (8). Pozostałe 10% karpi (55) złowiono w wodach stojących, których charakteru nie udało mi się ustalić.
Spośród rzecznych karpi 29% pochodzi z Odry (23 sztuki), 16% z Wisły (13), a 18% z Oławy, Narwi, Bugu i Wisłoka (łącznie 15). 16% karpi (12 sztuk) pochodzi z innych rzek, w których łowiono tylko pojedyncze okazy. Do osobnej kategorii zaliczyłem 17 karpi złowionych w podgrzanych wodach kanałów zrzutowych elektrowni. Stanowią one łącznie 21% wszystkich karpi złowionych w wodach bieżących.

KARPIOWY SEZON
90% karpi złowiono w okresie od maja do września. Najlepsze miesiące na karpiową zasiadkę to maj (24% wszystkich złowionych ryb) i sierpień (20%). Odsetek karpi złowionych w tym okresie w wodach bieżących waha się pomiędzy 6 a 10% (przeciętnie 7,7%). Od października do kwietnia złowiono łącznie tylko 10% karpi. W chłodnych porach roku odsetek karpi złowionych w wodach bieżących wzrasta do 35%. Blisko 1/3 karpi złowionych w tym czasie jest zdobyczą wędkarzy łowiących w podgrzanych wodach, zarówno stojących, jak i bieżących.

WPŁYW CIŚNIENIA
Przy ciśnieniu na poziomie 900 - 1009 hPa, mierzonym na wysokości Warszawy, złowiono aż 93% karpi. Najlepszych brań można się spodziewać przy ciśnieniu pomiędzy 1000 a 1009 hPa (51% wszystkich złowionych ryb). Ciśnienie rzędu 900 - 999 hPa zwiastuje tylko trochę gorsze wyniki (42%). Przy ciśnieniu w granicach 980 - 989 i 1010 - 1019 hPa można liczyć tylko na przypadkowe brania (łącznie 7% ryb). Wartości ciśnienia 980 i 1020 hPa to granice, poza którymi duże karpie w ogóle nie żerują.
Karpiom najbardziej odpowiada ciśnienie ustabilizowane. Przy wahaniach nie przekraczających 10 hPa w ciągu trzech kolejnych dni złowiono 79% ryb. Przy ciśnieniu wolno opadającym i wolno rosnącym złowiono 21% ryb. Przy szybko zmieniającym się ciśnieniu łowienie karpi jest  stratą czasu. Złowiono wtedy tylko pięć okazów, co stanowi mniej niż 1% wszystkich karpi uwzględnionych w opracowaniu.

KIERUNKI WIATRÓW
Ustaliłem kierunki wiatrów wiejących w dniach połowu 729 karpi. W 64 przypadkach (9%) wiatry wiały z kierunków zmiennych lub też pogoda była bezwietrzna. Rozkład pozostałych kierunków przedstawia róża wiatrów.
Braniom karpi najbardziej sprzyjają wiatry wiejące z pół-nocnego zachodu (17%). Wiatry wiejące z zachodu, południowego zachodu, południa i północnego wschodu towarzyszą braniom na średnim poziomie (11 - 13%). Najmniej karpi złowiono przy wiatrach wiejących z pół-nocy, wschodu i południowego wschodu (8 - 9%).
Fazy Księżyca
Największej aktywności karpi można się spodziewać na przełomie nowiu i pierwszej kwadry Księżyca (od 5 do 11 dnia cyklu). Ponadprzeciętny jest też krótki okres nowiu Księżyca (pierwszy i ostatni dzień cyklu). Brania na średnim poziomie występują na przełomie pełni i drugiej kwadry Księżyca (od 19 do 25 dnia cyklu). Słabe brania (spadek o 15 - 30% poniżej średniego poziomu) występują w okresie pełni Księżyca (od 12 do 18 dnia cyklu) oraz przed i po nowiu Księżyca (dni: 2, 3, 4, oraz 26, 27, 28).

METODY POŁOWU
Metodę połowu lub stosowaną przynętę podano w 403 przypadkach. Do przypadków, w których metodę połowu określono jako włosową, dodałem wszystkie ryby złowione na kulki proteinowe. Po odliczeniu karpi złowionych tą metodą oraz metodą powierzchniową, spiningową, na muchę i pod lodem, pozostały 243 karpie złowione na przynęty roślinne i zwierzęce. Spośród nich tylko w 69 przypadkach określono metodę połowu (gruntowa, spławikowa). Po ustaleniu proporcji pomiędzy tymi metodami podzieliłem według tych samych proporcji pozostałe 174 przypadki. Efekt tych wszystkich ustaleń wygląda następująco:
Metodami gruntowymi (z wyłączeniem metody włosowej) złowiono łącznie 141 karpi (35% wszystkich złowionych ryb), metodą włosową 137 (34%), metodami spławikowymi (w tym także na przepływankę) 102 (25%), metodą powierzchniową 8 (2%). Na spining złowiono dwanaście karpi, na muchę jednego, a dwa w czasie wędkowania pod lodem. Łącznie tymi trzema metodami złowiono 4% karpi.

PRZYNĘTY
Udało się ustalić przynęty, na które złowiono 377 karpi. Zdecydowanie najwięcej, bo 126 ryb (33%), złowiono na wszelkiego rodzaju kulki proteinowe. Niestety, łowcy karpi unikali podawania bliższych szczegółów na temat użytych kulek. Tylko w dziewięciu przypadkach podano, że były to kulki własnej produkcji.
Najskuteczniejszą przynętą na karpie, poza kulkami proteinowymi, jest konserwowa kukurydza. Złowiono na nią 59 ryb, a na „kanapki” (kukurydza z białymi i czerwonymi robakami) jeszcze 9. Łącznie na tę przynętę wzięło 18% ryb.
Na trzeciej pozycji są ziemniaki - najbardziej tradycyjna z karpiowych przynęt. Złowiono na nie 49 ryb (13%). Wędkarze stosujący na przynętę robaki zakładali przede wszystkim białe (20 złowionych karpi), następnie czerwone (14) i rosówki (9). Łącznie na robaki złowiono 43 ryby (12%).
Na wszelkiego rodzaju ciasta złowiono 24 karpie (6%), na makarony 20 (5%), a na groch i fasolę 15 (4%). Na pozostałe przynęty roślinne, takie jak chleb, pęczak, płatki owsiane, preparowany ryż i prażoną kukurydzę złowiono łącznie 15 ryb (4%).
Sześć karpi złowiono na gumy, pięć na obrotówki, jednego na cykadę. Jeden karp wziął w starorzeczu Sanu na puchowca, a dwa połakomiły się na martwe uklejki zastawione na sandacza. Piętnaście karpi (4%) złowionych na sztuczne przynęty i martwe rybki pokazuje, że rybki mają pewien udział w  diecie dużych karpi. Przeciętna waga karpi złowionych w ten sposób wynosi 12 kg. Najmniejszy z nich ważył 9 kg, największy 17,8 kg.
Z przerębli wyjęto tylko dwa duże karpie. Jeden z nich skusił się na mormyszkę z ochotką, drugi na błystkę podlodową.

PODSUMOWANIE
Szanse na złowienie dużego karpia mają przede wszystkim wędkarze łowiący w wodach stojących. Co trzeci karp pochodzi z zalewów. Najwięcej okazów przyniosły Sulejów, Rybnik i zalew Szałe. Tyle samo karpi co w zalewach złowiono w stawach, gliniankach, starorzeczach i wyrobiskach pożwirowych. Mniej obfitują w karpie jeziora, spośród nich najlepszym łowiskiem jest Jezioro Białe koło Szczecinka. W rzekach najwięcej karpi łowi się w Odrze i Wiśle oraz w kanałach zrzutowych odprowadzających podgrzaną wodę.
Sezon karpiowy trwa od maja do września. Najbardziej sprzyjające połowom miesiące to maj i sierpień. W sezonie karpiowym w rzekach łowi się tylko niespełna 8% ryb. W chłodnych porach roku w wodach bieżących łowi się 35% karpi, a najlepsze łowiska to kanały zrzutowe elektrowni.
Braniom karpi sprzyja ciśnienie na poziomie 900 - 1009 hPa. Przy ciśnieniu niższym niż 980 i wyższym niż 1020 hPa duże karpie w ogóle nie żerują. Najbardziej odpowiada im ciśnienie stałe. Tylko co piąty karp został złowiony przy wolnych zmianach ciśnienia, a przy szybkich zmianach ciśnienia można liczyć tylko na przypadkowe efekty.
Najwięcej karpi złowiono przy wiatrach wiejących z północnego zachodu. Najmniej przy wiatrach z północy, wschodu i południowego wschodu.
Aktywność karpi wzrasta w środku pierwszej i drugiej połowy cyklu księżycowego oraz w szczytowym okresie nowiu Księżyca. Słabych brań karpi można się spodziewać w okresie pełni Księżyca, oraz tuż przed i po nowiu.
1/3 karpi złowiono metodą włosową, 1/3 pozostałymi metodami gruntowymi, a 1/4 na zestawy spławikowe. Spośród przynęt najlepsze okazały się kulki proteinowe, kukurydza konserwowa i ziemniaki. W dalszej kolejności wymieniano robaki, ciasta, makarony i groch.o
Jarosław Kurek